Wirus grypy – najczęstsze mutacje i zagrożenia z tym związane

Mutacje są zmianą materiału genetycznego. Wirus grypy łatwo się mutuje, przez co istnieje duże niebezpieczeństwo epidemii. Świńska i ptasia grypa to charakterystyczne mutacje, które zabiły miliony ludzi na świecie. Grypa w połączeniu z innymi chorobami doprowadza do ciężkich powikłań, takich jak zapalenie płuc czy zapalenie opon mózgowych.

Mutacje – czym są?

Mutacje to skokowe i dziedziczne zmiany materiału genetycznego komórki. Temu procesowi ulegają geny oraz sekwencje DNA. Jest to zjawisko losowe, jednak uzależnione od środowiska, w którym wirus przebywa. Mutacje mogą być korzystne, niekorzystne lub neutralne dla organizmu, jednak bez ich istnienia, proces ewolucji biologicznej nie mógłby mieć miejsca. W przypadku wirusów mutacje sprawiają, że dzięki temu są w stanie unikać mechanizmów odpornościowych atakowanych ciał. Daje to możliwość wirusom atakowania większej liczby organizmów, które nie potrafią właściwie zareagować na nieznany bodziec.

Charakterystyka grypy

Występują trzy odmiany grypy (typ A, B, C) – wszystkie różnią się antygenami (związki, wykrywane za pomocą przeciwciał w różnych metodach diagnostycznych) oraz białkami. Typ A prowadzi do najczęstszych powikłań i jest przyczyną epidemii grypy. Typ B zaraża tylko ludzi, a. wirus grypy C jest najlżejszy w przebiegu (objawy są niemal nieodczuwalne). Cechą charakterystyczną wszystkich typów jest zdolność do dopasowania się do odmiennych organizmów i unikanie konfrontacji z układem immunologicznym. Ze względu na swoją różnorodność, wirusy mutują, tworząc nowe, niebezpieczne odmiany choroby. Zarażenie się pandemicznym typem wirusa grypy jest tak samo możliwe jak zachorowanie nasezonową grypę. W czasie epidemii należy zmniejszyć ryzyko zakażenia poprzez częste mycie rąk i wychodzenie z domu tylko w koniecznych sytuacjach..

Proces mutacji wirusa grypy

Za powstanie mutacji wirusa grypy odpowiedzialne są fermy zwierząt, które uprzemysłowiły produkcję drobiu i wieprzowiny. Zwierzęta żyjące w ekstremalnie stresujących warunkach były podłożem do rozwoju mutacji wirusa. Pierwsze wzmianki o ptasiej grypie pojawiły się w 1997, a o świńskiej grypie świat usłyszał w 1998 roku. Były to początki epidemii, która w 2009 roku dotknęła milionów ludzi. Choroby te mają początkowe objawy nieróżniące się od zwykłej grypy. Z czasem nie atakują już tylko układu oddechowego, ale rozprzestrzeniają się po całym organizmie, atakując mózg i inne organy. Kolejnym etapem są krwawienie z dziąseł i nosa. Chory może umrzeć z powodu niewydolności oddechowej, dusząc się we własnej wydzielinie oddechowej pomieszanej z krwią. 

Wirus grypa typu A, ze względu na swoją budowę, jest w stanie zarazić zarówno ludzi, świnie, ptaki, konie, jak i ssaki wodne. Wirus ten ma segmentaryczną budowę (zdolność do zmiany genotypu), która znacznie ułatwia mutacje. Jeśli więc organizm zainfekowany innym wirusem zostaje zaatakowany grypą, jest możliwość połączenia genotypu dwóch wirusów, z czego powstaje nowa, dużo silniejsza choroba. Organizacja WHO (World Health Organization) w każdym roku ustala przewidywalne odmiany wirusa, który może się pojawić w najbliższym sezonie grypowym. Szczepionki produkowane ze współpracą z WHO mają 50%-60% skuteczność (https://www.cdc.gov/flu/about/qa/vaccineeffect.htm).

Powikłania – do czego prowadzi nieleczona grypa?

Grypa stanowi największe zagrożenie, gdy jest nieleczona. Kiedy chory nie stosuje właściwej kuracji leczniczej i przebywa zbyt dużo w chłodnych miejscach, łatwo może zachorować na powikłania pogrypowe, które są dużo poważniejsze niż pierwotna choroba. Najczęstsze powikłania to:

  • zapalenie płuc lub oskrzeli, które w cięższych przypadkach stanowi zagrożenie dla życia,
  • zapalenie ucha środkowego, objawiające się puchnięciem śluzówki i utrudnionym odpływem wydzieliny,
  • zapalenie mięśnia serca, które przejawia się płytkim oddechem i dusznościami,
  • zapalenie opon mózgowych, które wymaga natychmiastowej hospitalizacji.

Konsultacja merytoryczna Dr hab. n.med. Anna Piekarska – Kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi