Zagrożenia związane z grypą sezonowa i pandemiczną

Grypa sezonowa może mieć ostre objawy i powodować nieodwracalne powikłania, jak np. zapalenie mięśnia sercowego, prowadzące do konieczności przeszczepu i często zgonu. W Polsce szczyt zachorowań na grypę sezonową przypada na okres pomiędzy styczniem i marcem.

Czym jest grypa sezonowa

Grypa sezonowa oznacza okresowy wzrost zachorowań powodowanych wirusem grypy. Szczyt zachorowań przypada w Polsce na miesiące zimowe, zazwyczaj na styczeń, luty i marzec. Zdarzają się jednak przypadki poważnych, często śmiertelnych powikłań pogrypowych poza sezonem, kiedy panuje wirus, np., w połowie września. Wirus grypy sezonowej corocznie mutuje (nieznacznie – w porównaniu z wirusami grypy pandemicznej) w wyniku przesunięć antygenowych. Konsekwencje rożnych rodzajów grypy są zbliżone.

Wirus rozprzestrzenia się drogą kropelkową – w czasie kichnięcia pokonuje nawet metrową odległość – a na zainfekowanych powierzchniach jest w stanie przeżyć i zarażać do doby. Statystycznie każda chora na grypę osoba przekazuje wirusa kolejnym 4 osobom.

Ostre zakażenie układu oddechowego powodowane jest przez wirusa typu A lub B, występujące jedynie u człowieka. Powikłania po przebytej grypie są najczęstsze ze strony układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Mogą również obejmować powikłania neurologiczne, takie jak choroby naczyniowe mózgu lub częstsze napady padaczkowe, a także ze strony ośrodkowego układu nerwowego (toksyczna encefalopatia, choroba Parkinsona, zespół Reye’a, zapalenie opon mózgowych).

Zalety szczepień

Regularne, coroczne szczepienia przeciwko grypie sezonowej, można przeprowadzać już od 6. miesiąca życia dziecka. Odporność na wirusa grypy uzyskuje się po około tygodniu od zastrzyku. Mitem jest, że po wykonaniu szczepienia można od razu zachorować. Szczepionki zawierają tylko fragmenty wirusów bądź wirusy nieaktywne, nie jest to więc możliwe. Dlaczego warto poddawać się szczepieniom przeciwko grypie:

  • rekomendują je wszystkie światowe organizacje i towarzystwa medyczne,
  • jeżeli dojdzie do zakażenia wirusem, objawy i przebieg choroby są znacznie łagodniejsze,
  • powikłania po ewentualnej chorobie nie zagrażają bezpośrednio zdrowiu i życiu zakażonego wirusem grypy,
  • dzięki szczepionce maleje ryzyko prawie jednoczesnego zachorowania na dwa rodzaje grypy, ludzkiej oraz ptasiej, po których mutacji wirus byłby w stanie wywołać pandemię nowego rodzaju grypy.

Częstą konsekwencją powikłań pogrypowych, przed którymi chroni szczepionka, jest przede wszystkim zapalenie mięśnia sercowego, określane jako kardiologiczna przyczyna zgonu, niezwiązana bezpośrednio z zakażeniem wirusem. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na świecie każdego roku umiera do miliona osób, które pierwotnie zachorowały na grypę i inne schorzenia górnych dróg oddechowych (http://gis.gov.pl/images/ep/brydaklb_list_do_lekarzy_2008_01.pdf).

Grypa pandemiczna

Grypa pandemiczna to światowa epidemia, spowodowana nieznanym podtypem wirusa grypy, szerząca się średnio co 10-40 lat. Pandemię ogłasza WHO, bazując na zasięgu geograficznym nieznanej odmiany grypy, a nie na nasileniu objawów czy czasie jej trwania. Odporność na nowe rodzaje wirusa praktycznie nie występuje w społeczeństwie, stąd tak wysoki odsetek zachorowań (i nieodwracalnych powikłań oraz zgonów) – liczba chorych przekracza wówczas kilkakrotnie zarejestrowaną liczbę zakażeń wirusem grypy sezonowej. Objawy,  przebieg oraz czas trwania grypy sezonowej oraz pandemicznej są zbliżone.

Konsultacja merytoryczna Dr hab. n.med. Anna Piekarska – Kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi